در زمان اشغال تهران بدست نیروهای انگلیسی و سایر متفقین، حسین گل گلاب (تصنیف سرای معروف)، در هنگام گذر از یکی از خیابان های معروف پایتخت مشاهده می کند که بین یک سرباز انگلیسی و یک افسر ایرانی بگو مگو شده و در نهایت سرباز انگلیسی، کشیده محکمی در گوش افسر ایرانی می نوازد. گل گلاب پس از دیدنِ این صحنه، با چشمان اشک آلود به استودیوی روح الله خالقی (موسیقی دان) رفته و به گریه می افتد. غلامحسین بنان  علت را جویا می شود. گل گلاب ماجرا را تعریف می کند و می گوید:

کار ما به اینجا رسیده که سرباز اجنبی توی گوش نظامی ایرانی بزند. سپس کاغذ و قلم را بر می دارد و با همان حال، می سراید:

ای ایران ای مرز پرگهر

ای خاکت سرچشمه ی هنر

دور از تو اندیشه بدان

پاینده مانی و جاودان

ای دشمن! ار تو سنگ خاره ای من آهنم

جان من فدای خاک پاک میهنم…

همانجا، خالقی موسیقی آن را می نویسد و بنان نیز آن را می خواند و ظرف یک هفته، تصنیف (ای ایران) در یک ارکستر بزرگ اجرا می شود.

ذات هنر انباشته از احساس است و طبع لطیف هنرمند واقعی، وارهیده از منافع و مطامع شخصی. چه بسیارند هنرمندانی که به سبب کمر بستن به خدمت ارباب قدرت، عمری در آسودگی سپری کردند، مدح ظالم گفتند و مظلوم را نادیده گرفتند،صله از ستمگر گرفتند و چشم بر ستم فرو بستند، روزگارشان گذشت و در نهایت آن ها نیز چهره در نقاب خاک کشیدند و کالبد خود را اسیر خاک دیدند و آن گاه که در دادگاه تاریخ حاضر شدند، هم پیالگی با ظالم، چیره دستی شان در هنر را بی مقدار نمود و حکم سنگین پاک گشتن از دل های مردم این سرزمین را برایشان به همراه آورد و اکنون نامشان را باید به سختی درلابه لای کتاب های رنگ و رو رفته یافت گویی هرگز پا به عرصه عالم هستی ننهاده اند.

در تقابل با اینان، هستند انسان هایی که در هنر سرآمد روزگار خود بوده اند. همراهی و همدلی شان را نیز ارباب قدرت به هرقیمتی خریدار بوده،  ولی ماندگاری همیشگی در قلب مردم را به زندگی کوتاه در رفاه و کسب جایگاه و مرتبه و القاب پرطمطراق در دستگاه حکومت،ارجح دانستند و در نهایت نام خود را بر جریده ی عالم به نیکی ثبت کردند.

حال قضاوت با شما که هنرمندان واقعی در دوره ی ما کدامند؟ احتمالا شما هم برای یافتن پاسخ این سوال، نه به کتاب های تخصصی هنری بلکه به دل هایتان رجوع  می کنید…

پی نوشت: سرود (ای ایران) با اینکه زیبایی و دلنشینی اش بیشتر ریشه در احساس وطن پرستی سرشار سراینده اش دارد(به مصداق جمله معروف:هرآنچه از دل برآید، لاجرم بر دل نشیند) با این حال از ظرافت های خاص دیگری هم برخوردار است که شاید جذاب ترین آن ها این نکته است که هیچ واژه ی غیر فارسی در سرایش این سرود دلنشین به کار نرفته است. نکات بدیع و قابل تامل دیگری در مورد این سرود زیبا و سایر سرودهای ملی ایران نیز وجود دارد که  می توانید این نکات را در تحلیل نسبتا جامعی که به همت سایت پرند انجام پذیرفته در لینک زیر مشاهده نمایید.

تاریخچۀ «سرود ملی» در ایران

ترانه ای ایران با صدای استاد بنان را نیز می توانید از لینک زیر دانلود نمایید:

ای ایران